Schrijfvoorwaarden groep 1 en 2

Goed leren schrijven begint niet in groep 3, maar al bij de kleuters.
In groep 1 en 2 leggen we de basis voor een leesbaar en functioneel handschrift. Maar wat hebben kleuters eigenlijk nodig om straks goed te kunnen schrijven? En hoe oefen je de juiste schrijfvoorwaarden zonder dat het onderwijs in de kleutergroep te schools wordt?

Bij Schriftcode kiezen we voor een gerichte aanpak: zorgvuldig kijken, nauwkeurig werken en oefenen met het materiaal waarmee kinderen later ook gaan schrijven.

Leren schrijven begint met goed kijken
Om in groep 3 letters te kunnen schrijven, moeten kinderen die letters goed kunnen vormgeven. Een letter bestaat uit rechte en gebogen lijnen die in een bepaalde verhouding tot elkaar staan.

Dat lijkt vanzelfsprekend, maar om die vormen goed op papier te krijgen, moeten kinderen twee belangrijke vaardigheden ontwikkelen:

• Zorgvuldig waarnemen: goed kijken naar de vorm, richting en verhouding van lijnen.
• Zorgvuldig uitvoeren: met zorg en aandacht de opdracht uitvoeren. Tempo is daarbij niet van belang.

Daarom besteden we bij Schriftcode in groep 1 en 2 veel aandacht aan kleine kleurwerkjes, arceren en het tekenen van rechte en gebogen lijnen. Allemaal zorgvuldig opgebouwd als doelgerichte voorbereiding op het schrijven van letters in groep 3.

Kinderen leren kijken naar wat ze maken. Is de lijn recht? Is de bocht mooi rond? Blijf ik binnen de vorm? Zo leren ze hun eigen werk beoordelen en verbeteren.

Schrijven vraagt meer dan motoriek
Bij voorbereidend schrijven denken we vaak aan motorische activiteiten. Kralen rijgen, kleien, knippen en grote bewegingen maken met beide armen zijn bekende oefeningen in de kleutergroep.

Dat zijn waardevolle activiteiten, maar ze zijn niet bedoeld om kinderen voor te bereiden op het schrijven van letters.

Schrijven is namelijk geen motorische vaardigheid. Het is vooral een cognitieve activiteit. Een kind moet een vorm herkennen, begrijpen hoe die is opgebouwd en vervolgens de bewegingen aansturen om die vorm nauwkeurig op papier te zetten.

Juist die samenwerking tussen waarnemen, denken en uitvoeren verdient aandacht.

Daarom oefenen we bij Schriftcode juist ook klein. Met een potlood voor het kleuren en een pen voor arceren. Opdrachten die gericht zijn op de vaardigheden die kinderen straks bij het schrijven nodig hebben.

Want waarom zouden we grote bewegingen oefenen als kinderen in groep 3 kleine letters moeten leren schrijven?

De juiste pengreep begint bij de kleuters
Een goede pengreep is een belangrijke schrijfvoorwaarde. Bij Schriftcode leren kinderen daarom al in groep 1 en 2 de driepuntsgreep aan.

Bij deze pengreep wordt het potlood vastgehouden met de duim, wijsvinger en middelvinger. De vingers kunnen daarbij kleine buig- en strekbewegingen maken, die belangrijk zijn voor het nauwkeurig vormen van letters.

Ook de keuze van het schrijfmateriaal verdient aandacht.

Kleuters hebben kleine handen. Toch krijgen ze vaak dikke potloden, waskrijtjes of andere grote schrijfmaterialen aangeboden. De gedachte is dat dik materiaal gemakkelijker vast te houden is.

Maar dik materiaal is niet beter. Het beperkt de bewegingsvrijheid van de vingers en kleine handen onnodig.

Bij Schriftcode kiezen we daarom bewust voor dun, passend schrijfmateriaal, waarmee kinderen de vingers goed kunnen bewegen.

Daarbij besteden we vanaf het begin aandacht aan een goede zithouding en een goede pengreep. Zo oefenen kinderen niet alleen wat ze op papier maken, maar ook hoe ze dat doen.

Waarom werken kleuters bij Schriftcode al in schriftjes?
Bij Schriftcode gebruiken we in groep 1 en 2 echte schrijfschriftjes. Niet omdat we vinden dat kleuters al schools moeten werken. Integendeel. We hebben in de praktijk ervaren dat kleuters het juist ontzettend leuk vinden om in een eigen schriftje te werken.

Een schriftje is iets bijzonders. Iets wat de grote kinderen ook hebben. Kleuters zijn er trots op dat ze al in een echt schrift mogen werken. Ze doen hun best om er iets moois van te maken en vinden het prachtig als ze hun schriftje af en toe mee naar huis mogen nemen om te laten zien wat ze al kunnen.

En het mooiste is: de kinderen maken de bladzijden zelf mooi.
Niet door allerlei voorgedrukte plaatjes of versieringen, maar door hun eigen zorgvuldige werk. Het schriftje helpt bovendien om gericht en netjes te werken. Iedere opdracht heeft een duidelijk doel en de oefeningen zijn zorgvuldig opgebouwd.Zo combineren we het plezier van kleuters met een doelgerichte voorbereiding op het schrijven.

Van kleuren en arceren naar rechte en gebogen lijnen
De schrijfvoorwaarden bij Schriftcode zijn niet opgebouwd uit willekeurige oefeningen. Iedere activiteit bereidt voor op een vaardigheid die kinderen later nodig hebben.

We beginnen met eenvoudige, overzichtelijke opdrachten en bouwen die stap voor stap uit.

Denk bijvoorbeeld aan:

• Kleine kleurwerkjes: nauwkeurig werken, de potloodpunt sturen en binnen begrenzingen blijven.
• Arceren: gecontroleerde streepjes evenwijdig aan elkaar maken met een pen.
• Rechte lijnen tekenen: leren om lijnen bewust in een bepaalde richting te maken.
• Gebogen lijnen tekenen: bochten herkennen en nauwkeurig vormgeven.
• Vormen vergelijken en beoordelen: nauwkeurig waarnemen.

Bij iedere oefening besteden we aandacht aan de pengreep en houding.

Goed voorbereiden betekent niet eerder beginnen met letters
Het doel van voorbereidend schrijven in groep 1 en 2 is niet om kinderen zo snel mogelijk letters te laten schrijven. Het doel is om ervoor te zorgen dat ze in groep 3 over de juiste vaardigheden beschikken om letters goed te leren vormgeven.

Wanneer kinderen rechte en gebogen lijnen nauwkeurig kunnen maken, hun schrijfmateriaal goed hanteren en gewend zijn om zorgvuldig naar vormen te kijken, hebben ze een stevige basis.

De aandacht kan in groep 3 dan uitgaan naar het leren van de lettervormen, in plaats van naar vaardigheden die eigenlijk al voorbereid hadden kunnen worden.

Hoe beter de schrijfvoorwaarden in groep 1 en 2 zijn geoefend, hoe gemakkelijker kinderen in groep 3 met het leren schrijven kunnen beginnen.

Schrijfvoorwaarden oefenen met Schriftcode
Bij Schriftcode nemen we het voorbereidend schrijven serieus. Niet door kleuters eerder aan formeel schrijfonderwijs te laten beginnen, maar door ze precies die vaardigheden te laten oefenen die ze straks nodig hebben.

Met zorgvuldig opgebouwde opdrachten, passend schrijfmateriaal en aantrekkelijke schrijfschriftjes werken kinderen in groep 1 en 2 aan een stevige basis voor hun handschrift.

Want goed leren schrijven begint met goed leren kijken, nauwkeurig werken en de juiste schrijfgewoonten ontwikkelen.

Benieuwd hoe Schriftcode het voorbereidend schrijven in groep 1 en 2 aanpakt?
Bekijk de materialen voor de kleutergroepen en ontdek hoe de schrijfvoorwaarden stap voor stap worden opgebouwd.